Birimlerin, Üniversite Adına Patent Hakkı Alım Satımı

    Cevdet ALKIŞ
    Akdeniz Üniversitesi Rektör Danışmanı, İç Denetçi
    0

    Katma Bütçeli İdareler, Devlet İhale Kanununun kapsamındadır ve bu idarelere yapılan atıfların “özel bütçeli idarelere yapılmış sayılacağı” 5436 sayılı kanunun geçici 3’ncü maddesinde yer almıştır.

    Böyle olunca; Üniversitelere ait “PATENT/FAYDALI MODEL” lisanslama ve satışları ile alımlarının, görevlendirilen bir birim vasıtasıyla yapılması, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 35’nci maddesindeki “a) Kapalı teklif usulü, b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü, c) Açık teklif usulü, d) Pazarlık usulü, e) Yarışma usulü.” Alım usullerden birisiyle ve işin gereğine göre yapabilecektir.

    Temel ihale usullerinin uygulanmasının zorluğu ve sürecinin uzunluğu göz önüne alındığında, daha basit yasal yöntem aradığımızda, pazarlık usulü ihale ilk akla gelen olacaktır.

    2886 Sayılı Kanunun 50’nci maddesinde; Pazarlık usulü ile yapılan ihalelerin, şekle bağlı  olmadan, komisyon tarafından işin nitelik ve gereğine göre, bir veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklif almak ve bedel üzerinde anlaşmak suretiyle yapılacağı belirtilmiş, 51’nci maddede a) fıkrasında belirtilen Yer, özellik ve nitelikleri itibariyle her yıl Genel Bütçe Kanununda İ-Cetvelinde gösterilen 2019 limiti olan 86.700 TL’yi aşmayan ve süreklilik göstermeyen, kanunun 1’ inci maddesinde gösterilen işlerden.” İşlerin PAZARLIKLA ihale yöntemiyle yapılabileceği anlaşılmaktadır.

    Diğer bir işlem ise alım ve kiralamalarla ilgili olup; l)Tek kişi veya firma elinde bulunan taşınır mal, hak ve hizmetlerle, belirli taşınmaz malların alımı veya kiralanması.”  PAZARLIKLA yapılabilecektir.

    Pazarlıkla ihalenin uygulamasında; 51’inci maddede sayılanlardan, (a), (b), (c), (d), (i), (l) ve (p) bentlerinde yazılı işler için şartname düzenlenmesi, tahmini bedel tespiti, teminat alınması ve sözleşme yapılması zorunlu değildir. 17/5’nci maddesine göre deidareler, ilan yapıp yapmamakta serbesttirler.

    Yine, 25’nci maddede Pazarlık usulü ile yapılacak ihalelerde, geçici teminat alıp almamakta idarelerin serbest olduğu” 29’ncu maddede komisyonların, gerekçesini belirtmek suretiyle ihaleyi yapıp yapmamakta serbest oldukları, kararlarının kesin olduğu hükümleri yer almıştır.

    Ayrıca; 31’nci maddesinde İhale komisyonları tarafından alınan ihale kararları, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 işgünü içinde onaylanır veya iptal edilir.” Hükmü yanında,  Tahmin edilen bedel, idarelerce tespit edilir veya ettirilir. İşin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatlar belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur. Tahmin edilen bedel, bunun dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterilir ve asıl evrak arasında saklanır. Bu bedel gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirilir. İta amirince karar iptal edilirse ihale hükümsüz sayılır.” Hükümleri de mevcuttur.

    Buna göre; Üniversite adına patenti alınmış hakların, görevlendirilmiş herhangi bir birim tarafından satışının veya patent hakkı alımının yapılmasında, 2019 yılı limiti olan 86.700 TL dikkate alınarak ve yıllar itibarıyla değişecek limitlere dikkat edilerek, gerekçesi yasal düzenlemesine uygun bir şekilde yazılmak suretiyle, ilan yapmadan, belirlenmiş kolaylıklardan faydalanılarak, 2886 sayılı kanunun 51/a fıkrası hükmüne göre PAZARLIKLA İHALE usulüyle yapılması mümkün bulunmaktadır.

    Bu yöntemin uygulanmasında zorunluluk olmamakla birlikte, oluşabilecek riskler göz önüne alınarak şartname, tahmini bedel ve sözleşme düzenlenmesi doğru olacaktır.

    Ayrıca, gerekçenin kapsamlı ve anlaşılır olarak yazılarak onay alınması da gerekmektedir.

    PATENT HAKKI ALIM VE SATIMININ DÖNER SERMAYE KAPSAMINDA YAPILMASI.

    Patent hakkının döner sermaye kapsamında yapılması, Döner Sermayeli Kuruluşlar İhale Yönetmeliği’ndeki esaslara tabidir.

    İhale usulleri, yönetmeliğin 29’ncu maddesinde;

    “Bu Yönetmeliğin 1 inci maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır. a) Kapalı teklif usulü, b) Fiyat ve Teklif isteme usulü, c) Açık teklif usulü, d) Pazarlık usulü, e) Yarışma usulü, İşin gereğine göre bu usullerden hangisinin uygulanacağı bu Yönetmelik hükümlerine uyularak ihale yetkilisince tespit edilir.” şeklinde belirlenmiştir.

    Üniversiteler, Katma Bütçeli İdarelere yapılan atıf dolayısıyla 2886 Sayılı Devlet İhale Kanununun kapsamında yer almakta ve bu atıf,5436 sayılı kanunun geçici 3’ncü maddesinde yer almıştır.

    Yönetmelikte yer alan ihale usullerine baktığımızda, temel ihale usulleri önceliklidir ve kolay olmakla birlikte pazarlıkla ihalenin özel şartları mevcuttur.  

    YÖNETMELİK VE PAZARLIK USULÜNDE İHALE:

    43’ncü maddede; “Pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde teklif alınması belli bir şekle bağlı değildir. İhaleler, Komisyon tarafından işin nitelik ve gereğine göre, bir veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklif almak ve bedel üzerinde anlaşmak suretiyle yapılır. Pazarlığın ne suretle yapıldığı ve ne gibi tekliflerde bulunulduğu ve üzerine ihale yapılanların neden dolayı tercih edildiği pazarlık kararında gösterilir.” şeklinde izah edilmiştir.

    DOĞRUDAN PAZARLIK USULÜYLE YAPILABİLECEK İŞLER:

    44’ncü maddede yer aldığı üzere;

    a) 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 51 inci maddesinin (a) bendine göre, Bütçe Kanununda kuruluş merkezleri için belirlenen 2019 limiti, 86.700 TL miktarı aşmayan ve süreklilik göstermeyen yönetmeliğin 1 inci maddesinde gösterilen katma bütçeli idarelere… bağlı döner sermayeli kuruluşların alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri” işlerin yönetmelikte yazılı hükümlere göre yapılacağı.  (Ayrıca b, c fıkraları da vardır.)

    d) Kullanışlarının özelliği, kuruluşa yararlı olması veya ivediliği sebebiyle kapalı veya açık teklif usulleriyle ihalesi uygun görülmeyen işler ile zirai işletmeleri bulunan döner sermayelerde tarımsal ürünlerin doğrudan üreticiden satın alınma işlerinin yönetmelikte yazılı hükümlere göre yapılacağı, belirlenmiştir.

    Dolayısıyla, kolay bir yöntem olan pazarlıkla ihale yöntemini 44/a ve d fıkralarında yer alan gerekçelerle, belirlenmiş şartları yerine getirerek kolay bir şekilde pazarlıkla yapabilmek mümkün ise de bu yöntemi kullanmak için, 44/a fıkrası hükmüne göre işlem yapılacağında; özellikli durum için zorunluluk yok ise de sonradan ortaya çıkabilecek riskler göz önüne alınarak şartname, tahmini bedel, sözleşme gibi ihale dokümanlarının düzenlenmesinde fayda bulunmaktadır.

    44/d fıkrası hükmünün uygulanmasında ise “kullanışlarının özelliği, kuruluşa yararlı olması” şartı ile ilgili olarak, yönetim kurulu kararı alınmalı.

    Şartname düzenlenmesi, tahmini bedel tespiti, teminat alınması ve sözleşme yapılması sağlanmalıdır.

    Mutemet eliyle alım usulünde ilan yapılmasına gerek olmayıp, pazarlık usulü ile yapılacak ihalelerde, idareler ilan yapıp yapmamakta serbesttirler.  “Yönetmelik Madde 13/4”

    Öte yandan; Yönetmeliğin ee” fıkrasına göre, fikir ve sanat eserleri üzerindeki her çeşit mali hakların tamamen veya kısmen alımı pazarlık usulü ile doğrudan yapılabileceği gibi, Yönetmeliğin 44/b ve c fıkra hükümleri de benzer şartlara tabidir.

    CEVAP VER

    Please enter your comment!
    Please enter your name here