4 Haziran 2020, Perşembe

Hemşirelik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Sebahat Gözüm ile Röportaj

Akdeniz Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Sebahat Gözüm ile Hemşirelik Fakültesi ve faaliyetleri üzerine konuştuk.

  • Öncelikle Hemşirelik Fakültesi’ni kısaca tanıtır mısınız?

Fakültemiz  25.11.2012 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan Bakanlar Kurulu Kararı ile ülkemizde bu düzeyde kurulan dördüncü fakültedir. Ancak üniversitemizde hemşirelik programının geçmişi çok daha eskidir. Hemşirelik lisans programı 1997-2012 yılları arasında Antalya Sağlık Yüksekokulu Hemşirelik Bölümü bünyesinde eğitim vermiştir. Bugüne kadar 683’ü Fakülte düzeyinde olmak üzere 1926 mezun vermiş bulunuyoruz.  Fakültemizin kurulması ile birlikte lisansüstü programların açılması da hız kazandı. Hemşireliğin temel ana bilim dallarında yüksek lisans ve doktora programlarımız da açıldı ve mezun vermeye başladık. Lisans programımızın yaklaşık yarısı gerçek ortam uygulamalı öğretim olduğu için öğrenme sürecinde sağlık bakım hizmetine de önemli ölçüde katkı sağlamaktayız.  Bu anlamda, hem lisans hem de lisansüstü programlarımız ile bir üniversiteden beklenen eğitim, araştırma ve topluma hizmet rollerini yerine getirdiğimize inanıyoruz. 

  • Çok geniş bir alana sahip olan sağlık sektörü içerisinde en önemli unsurlardan birisi de hemşirelik. Bu alana öğrencilerin ilgisi nasıl? Akdeniz Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi’ni diğer fakültelerden ayıran özellikler nelerdir?

Sizin de söylediğiniz gibi sağlık sektörü çok geniş ve birçok disiplininin birlikte ahenk içerisinde çalışması gerekir. Hemşireler sağlığın iyileştirilmesi sürecinde hasta/sağlıklı birey ile en yakın ve uzun süre birlikte olan sağlık profesyonelleridir. Bu nedenle sağlık ekibinin önemli bir parçası ve bakımın koordinatörü olarak tanımlayabiliriz. İnsanlık var oldukça sağlık bakım gereksinimi olduğu ve olacağı için hemşirelik mesleği yaşayacaktır. Hemşireler en çok bilinen yönü olan yalnızca hastalık durumunda hastanede değil,  okulda, işyerinde, aile sağlığı merkezlerinde,  huzurevleri ve ev ortamı gibi bireyin yaşadığı her ortamda sağlığın geliştirilmesi ve korunmasını sağlayan bakımı verecek şekilde çalışmaktadırlar. Çalışma alanının bu kadar çok ve çeşitli olması nedeniyle mezun olduklarında iş bulma olanakları fazladır.  Mezunlarımızın büyük çoğunluğu Sağlık Bakanlığı bünyesindeki sağlık kuruluşlarında istihdam edilmektedir.

Bizim fakülte olarak ilk hedefimiz “mezuniyeti takip eden ilk üç yıl içerisinde öğrencilerimizin %80’inin, sağlıklı/hasta birey, aile ve toplumun sağlık bakım gereksinimlerini bütüncül yaklaşım ve hemşirelik süreci doğrultusunda hemşirelik bakımını sunabileceği koruyucu, tedavi ve rehabilite edici alanlarda hemşire olarak istihdam edilmesini sağlamaktır.  Bir diğer hedefimiz “hemşirelik uygulamalarında mesleki etik ilke ve değerleri gözeten, sağlık ekibinin profesyonel bir üyesi olarak etkili iletişim becerilerini, kanıta dayalı bilgi ve bilişim teknolojilerini kullanan hemşireler yetiştirmektir. Programımızın üçüncü hedefi, “yaşam boyu öğrenme bilinciyle, hemşireliğin eğitim, uygulama, yönetim ve araştırma alanlarında sorumluluk alarak mesleki gelişimini sürdüren, mezuniyetinin ilk üç yıl içerisinde %10’unun lisansüstü eğitimine devam eden mezunlar sağlamaktır”. Hem kalite yönetim süreçleri hem de akreditasyon çalışmalarımız kapsamında mezunlarımızı izlemekteyiz ve hedeflerimize ulaştığımız hatta aştığımızı görüyoruz. Örneğin lisansüstü programlarımızdaki öğrencilerimizin %30’u kendi lisans programlarımızdan mezun. Bilinçli öğrenciler tercih yapmadan önce üniversiteleri ve programları inceleyerek karar veriyorlar. YÖK atlas verilerine göre fakültemiz kurulduğu günden itibaren eşdeğer programlar arasında öğrenciler tarafından en çok tercih edilen fakültedir. Ankara, İstanbul ve İzmir’deki devlet üniversitelerinden sonra biz tercih ediliyoruz. Türkiye’de eşdeğer 169 program içerisinde 13. sırada bulunuyoruz. Ayrıca her yıl yaklaşık 35-40 öğrenci başka programları bırakarak bize yatay geçiş yapıyor.  Fakültemize olan bu ilginin birçok sebebi var elbette. Akdeniz Üniversitesi’nin tanınırlığı, Antalya’nın cazibesi, Fakültemizin bilimsel performansı güçlü öğretim kadrosu ve öğrenci merkezli öğretim yaklaşımının, öğrenci tercihlerinde çekici rolü olduğunu düşünüyorum.  Antalya merkezde tek hemşirelik programı olmamız nedeniyle sağlık kurumlarında uygulama alanı bulmada zorlanmıyoruz. Öğrencilerimiz gerçek öğrenme ortamında çok sayıda olguyla karşılaşarak deneyim kazanıyorlar. Bu nedenle mezun olduklarında programın gerektirdiği bilgi, beceri ve deneyimleri tam kazanarak meslek yaşamlarına güçlü başlıyorlar.

  • Hemşirelik mesleği daha çok kadınların tercih ettiği bir meslek alanı olarak görülüyor ancak bu algı yavaş yavaş kırılıyor gibi, erkek öğrencilerinizde bir artış var mı?

Evet söylediğiniz gibi öğretmenlik, hemşirelik, pilotluk, mühendislik gibi bazı mesleklerin toplumda cinsiyet kimlikleri var. Ancak zaman içerisinde bunların birçoğunda olduğu gibi hemşirelik mesleğinde de cinsiyet ayrımı değişiyor. Bizim fakültemizde öğrencilerimizin %35’i erkek. Hatta başka programları bırakıp fakültemize yatay geçişle gelen öğrencilerin büyük çoğunluğu da erkek.  Hemşirelerin iş bulma olanaklarının iyi olmasının erkeklerin bu alana yönelmesinde etkili olduğunu düşünüyorum. 

  • Öğrencilerden konu açılmışken uluslararası öğrenciniz var mı? Onların ilgisi nasıl? 

Uzun zamandır uluslararası öğrenci kabul etmekteyiz. Bugüne kadar farklı ülkelerden gelen 8 mezun verdik ve halen 979 öğrencimizin 20’si uluslararası öğrenci. Onların bazıları kıtalar aşarak ülkemize geliyorlar.  Antalya ve Üniversitemiz farklı kültürlerden gelen öğrenciler için kolay uyum sağlanabilecek bir yer. Öğrencilerimizin birbirleri ile etkileşiminin onların gelecekte kültüre duyarlı bir bakım vermeye hazırladıklarına inanıyorum. Bu şekilde mezun olduklarında hem ülkemizin sağlık turizmi hedefine hem de ilimizde turistin sağlığına yatırım yapan kuruluşlara önemli katkı sağlayacaklardır. 

  • Her alanda uygulama oldukça önemlidir ancak sağlık alanında ise hayatidir. Mevcut teorik eğitim yanında uygulamalı eğitimizden ve varsa diğer kurumlarla işbirliklerinizden bahsedebilir misiniz? 

Eğitim programının %50.8’i laboratuvar ve klinik alan çalışmasından oluşmaktadır. Sağlık disiplinlerinde uygulamalı eğitim hayatidir. Ameliyat sonrası hastanın ağrı yaşayacağını teorik olarak bilirsiniz ancak o hastayı ameliyat sonrası alıp, izleyip ağrısını gidermeyi deneyimlemezseniz bilginiz davranışa dönüşmemiş olur. Yine bir bebeğin büyümesini her ay düzenli olarak izlemezseniz gelişimini ve aksayan bir yön olup olmadığını göremezsiniz. Teorik bilgileriniz zamanla unutulur, ancak deneyimleriniz unutulmaz. O nedenle tüm sağlık disiplinlerinde olduğu gibi hemşirelik eğitiminde de gerçek ortam öğrenmesi çok değerlidir. Biz bu anlamda şanslı bir fakülteyiz. Üniversite hastanemizde çok sayıda olgu görme şansımız var.  Hastanemizde klinik kapasitenin az olduğu doğum, psikiyatri, pediatri gibi bazı özellikli birimler için Antalya’da bulunan diğer hastanelere gidiyoruz. Yine Aile Sağlığı Merkezi, Sağlıklı Hayat Merkezi, Evde Sağlık Birimi gibi üniversitemizde olmayan uygulama alanları için Sağlık Müdürlüğüne bağlı kuruluşları kullanıyoruz. Bu eğitimleri sürdürebilmek için diğer kurumlarla resmi işbirliği protokolümüz bulunmaktadır. Gerek eğitim, gerekse araştırma ve topluma hizmet çalışmalarında paydaşlarımızla yakın işbirliği içerisinde çalışıyoruz.

  • Hemşirelik Fakültesi olarak sadece sağlık alanında değil çeşitli konularda da sosyal sorumluluk projeleri üretiyorsunuz, bu çalışmalarınızdan bahsedebilir misiniz?

Evet, mesleki değerlerimiz gereği toplumda dezavantajlı ya da kırılgan olarak değerlendireceğimiz gruplara yardım etmek, onların sağlık bakımına ulaşmalarını yardım etmek için paydaşlarımızla birlikte çok sayıda sosyal sorumluluk çalışması yapıyoruz. Öğrencilerimiz kurdukları Yaşam Boyu Öğrenme Topluluğu üyeleriyle birlikte, huzurevlerinde, sevgi evlerinde, engelliler okulunda sağlığın sosyal boyutunda dikkat çeken faaliyetler gerçekleştiriyor. Hemşirelik Fakültesi Tiyatro Topluluğumuz kadına yönelik şiddet, psikiyatrik olgularda damgalanmaya dikkat çeken oyunlar sergiliyor.  Bu oyunlarını ve köy okullarına eğitim materyalleri destek çalışmalarını Antalya dışındaki şehirlerde bile gerçekleştirmeye başladılar. Öğrencilerimiz danışman hocaları ile birlikte, hasta çocuklar için kitap köşesi, yılbaşı etkinliği, özel çocuklar için üniversiteli olmak gibi duyarlı toplumlara yardım arayışı içerisindeler. Ayrıca, kırsal alan sağlık taramaları, sağlık sokakta etkinliği ile toplumda yaşayan bireylerin farkında olmadıkları sağlık risklerine dikkati çeken projeleri çok başarılı bir şekilde yürütüyoruz.

  • Fakülte olarak kalite çalışmalarınız ne aşamada?

Kurulduğu 2012 tarihinden itibaren kalite yönetim sürecine önem veren Hemşirelik Fakültemiz 2016 yılında TSE-ISO 9001-2008 ve 2018 yılında ise TSE-ISO 9001-2015 belgesini almaya hak kazanmıştır. Kalite yönetim süreçleri devam ederken daha kapsamlı bir belgelendirme için akreditasyon süreçlerine başlanmıştır. 2018 yılı Haziran ayında “Fakülte Akreditasyon Komisyonu” kurularak hemşirelik eğitim programının akredite edilmesi için yaklaşık 1 yıllık bir süreçte fakültenin öz değerlendirme raporu (ÖDR) hazırlanmıştır. Ekleriyle beraber yaklaşık 8000 sayfa olan öz değerlendirme dosyası ile 2019 yılı Ocak ayında YÖK tarafından yetkilendirilen Hemşirelik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Kurulu’na (HEPDAK)  başvuru yapılmıştır. Sekiz aşamadan oluşan değerlendirme sürecinin 7. aşaması olan kurumda HEPDAK ekibi tarafından değerlendirme süreci 15-18 Aralık 2019 tarihinde yapılmış ve değerlendirme ekibi raporlandırmasını fakülteye teslim etmiştir. Akreditasyon kurulunun Hemşirelik Fakültesinin akreditasyonu ile ilgili kararını Nisan 2020 tarihinde açıklaması beklenmektedir. Bu sertifikasyon süreçlerine hazırlanmak Fakültemizin kurumsallaşması adına oldukça önemli adımlardır. Her bir dış değerlendirmeyi en mükemmele ulaşmak için gelişim fırsatı olarak değerlendiriyoruz. Kalite anlayışının olduğu bir fakülteden mezun olmanın hem öğrencilerimizin iş bulmalarına hem de çalışacakları kurumun kalite süreçlerine katkı sağlamalarına yardımcı olacağına inanıyorum. 

  • Hızla gelişen teknoloji ile her alanda dönüşümün yaşandığı günümüzde hemşirelik mesleği nasıl güncellenmektedir? Hemşirelik alanında öne çıkan uygulamalar, eğilimler nelerdir?

Bizim program çıktılarımızı yazarken öğrencilerimizi bu değişime uyum sağlamasını ilke edinen şöyle bir cümle yazdık “Hemşirelik eğitimi, uygulamaları, araştırmaları ve yönetiminde bilişim ve bakım teknolojilerini kullanır.” Bu çıktıyı sağlamak için de her dersimizde güncellemeler yaptık ve özel olarak müfredatımıza “Hemşirelik Bilişimi” dersi yerleştirdik. Jenerasyon değişiyor ve onlar teknoloji ve bilişime bizlerden çok daha alışık. Esasen biz onları alana özgü teknoloji ve yazılımlara yönlendiriyoruz ve bir üst jenerasyon olarak biz de onların bu becerilerinden yararlanıyoruz. Hem teorik derslerde hem de gerçek ortamda yapılan uygulamalı derslerde en güncel yazılımları, teknolojileri görme ve kullanma fırsatımız var. Teorik derslerde güncel öğretim yazılımları ile interaktif bir ders işlerken, uygulamalarda sahanın kullandıklarını görme fırsatı buluyoruz. Her şey değişebilir ancak sağlık bakım gereksinimi değişmiyor. Teknoloji bu bakımı yalnızca kolaylaştırabilir. Bizim için önemli olan bakım değerlerini, merhameti, sevgiyi, şefkati, insan olarak var olmayı, önemsemeyi, iyi ilişkiler kurmayı öğretmektir. Teknoloji bize zaman kaybettiren teknik becerilerde zaman kazandırır yalnızca. Böylece bakım için daha fazla zaman kazandırır.

  • Son olarak sizin eklemek istediğiniz bir şey var mı?

Teknolojik gelişmeler devam etse bile bütüncül hemşirelik bakımına olan gereksinimin, dünyada ve ülkemizde her zaman ilk sıralarda yer alacağı öngörülmektedir. Yapılan araştırmalarda hemşirelik mesleğinin geleceğin meslek grupları arasında ilk sıralarda yer aldığı bildirilmektedir.  Bu değerin bir göstergesi olarak Dünya Sağlık Örgütü, Florence Nightingale’in hemşirelik alanına yaptığı katkılardan ve doğumunun 200’üncü yılı olması nedeniyle 2020 yılını ‘Hemşire Yılı’ ilan etti.

Son olarak, eğitim, araştırma ve uygulamayı kalite ve akreditasyon süreçleri ile bütünleştiren ve ülkemizde birçok alanda öncü olan fakültemize tüm adaylarımızı bekliyoruz. Öğrencilerimiz ile iş birliği içinde onlardan gelen geri bildirimleri de dikkati alarak en iyi hemşirelik eğitimini vermeyi hedeflediğimizi belirtmek istiyorum.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

EN ÇOK OKUNANLAR